พนักงานอาจมีปัญหาหลายด้าน และโดยทั่วไปมักเป็นเรื่องของการทำผิดวินัย ในการทำงานจะมีปัญหาเกี่ยวกับวินัยมากมายตั้งแต่ปัญหาเล็กๆน้อยๆ ไปจนถึงปัญหาร้ายแรงที่ต้องดำเนินการแก้ไข ซึ่งปัญหาที่เกี่ยวข้องกับระเบียบวินัยที่มักเกิดขึ้นเสมอในหน่วยงานต่างๆ มีดังนี้
- แต่งกายผิดระเบียบ
- ไม่ปฏิบัติตามคู่มือหรือวิธีการปฏิบัติงาน
- ขัดคำสั่งผู้บังคับบัญชา
- หยุดงานและลาป่วยในช่วงวันหยุดหลายวัน
- ขาด สาย ป่วย ลา ผิดปกติ
- เล่นการพนัน
- เล่นแชร์ ลางาน หลบเจ้าหนี้
- พูดคุยหยอกล้อกันในเวลาทำงาน
- นำงานส่วนตัวมาทำในเวลางาน
- หลบงานโดยกลับบ้านก่อน
- บันทึกเวลาทำงานแทนกัน
- ทุจริตต่อหน้าที่
- รายงานเท็จ
- ลักทรัพย์
- ฯลฯ
หากถามว่าคนเราจะมีวินัยในตนเองโดยไม่จำเป็นต้องให้ใครมาบังคับหรือไม่มีข้อบังคับกำหนดไว้ได้หรือไม่ ส่วนใหญ่จะตอบว่าได้ ถ้าคนนั้นเป็นผู้รู้ผิดชอบชั่วดีและเป็นผู้รักการปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ดังนั้นวิธีการเสริมสร้างวินัยในการทำงานที่ดีที่สุด ก็คือพยายามปลูกฝังนิสัยของพนักงานให้มีวินัยในตนเอง
ในทางปฏิบัติย่อมเป็นไปไม่ได้ที่จะทำให้ทุกคนมีวินัยในตนเอง จึงต้องมีการใช้มาตรการทางวินัยเพื่อให้คนอยู่ในระเบียบแบบแผนและข้อบังคับ
การใช้มาตรการทางวินัยในอดีต นิยมการลงโทษเป็นหลัก โดยแท้จริงแล้วสามารถที่จะใช้มาตรการทางวินัยในทางสร้างสรรค์ได้ เราจึงอาจพิจารณาการใช้มาตราการทางวินัยเป็น 2 ด้าน ได้แก่ การใช้วินัยในทางลบ และ การใช้วินัยในทางบวก
การใช้วินัยในทางลบ จะใช้การข่มขู่ การบังคับ และการทำให้เกิดความกลัว ซึ่งผู้บังคับบัญชามักจะใช้อำนาจล้ำเส้นเกินขอบเขตเสมอ ๆ เพื่อความสะใจหรือต้องการให้สาสม ทำให้สั่งสมความโกรธแค้นชิงชังในตัวผู้บังคับบัญชาและส่งผลไปถึงความเคียดแค้นฝ่ายบริหารและบริษัท จึงมักจะกลั่นแกล้งและแก้แค้นด้วยการทำงานอย่างเสียมิได้ ทำงานช้าๆ ถ่วงเวลา หาประโยชน์จากช่องโหว่ของกฎระเบียบ ถ่วงงานประวิงเวลาที่จะก่อกบฎ ประท้วงและเรียกร้องจากหน่วยงาน
การใช้วินัยในทางบวก จะเป็นมาตรการที่นุ่มนวลและแนบเนียน ซึ่งจะต้องมีหลักการและแนวทางการปฏิบัติเพื่อให้พนักงานอยู่ในระเบียบแบบแผนข้อบังคับอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพมิใช่ปล่อยพนักงานตามอำเภอใจเพื่อเอาใจอย่างไร้ขอบเขต
หลักการในการรักษาวินัย
- ผู้บังคับบัญชาต้องรักษาระเบียบวินัยอย่างจริงจัง
- รีบจัดการแก้ไขปัญหาในทันที อย่าปล่อยให้ปัญหาเรื้อรัง
- เรียกผู้ปฏิบัติผิดวินัยมาพบและสอบถาม
- รับฟังเหตุผลและแจ้งถึงสิ่งที่ท่านเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย
- บันทึกเรื่องไว้เป็นการอ้างอิงในการดำเนินงานต่อไป
- ถ้าเข้าข่ายความผิดประเภทใด ก็ดำเนินการใช้มาตรการทางวินัยอย่างถูกต้องเหมาะสม โดยปรึกษากับผู้บังคับบัญชาของตนเองเพื่อให้การสนับสนุนเห็นชอบ
- ไม่ว่าประการใดไม่ควรเพิกเฉยต่อการทำผิดวินัยของผู้ใต้บังคับบัญชาด้วยการทำไม่รู้ไม่เห็นและปล่อยเลยตามเลยตามเลย
- ไม่ควรแสดงออกถึงอารมณ์โกรธและเป็นปฏิปักษ์ต่อผู้กระทำผิด
บทบาทของผู้บังคับบัญชาในการเสริมสร้างวินัย
- ทำตนเป็นตัวอย่างที่ดี
- มีความยุติธรรม
- เป็นผู้นำทางความคิด
- มีมิตรไมตรี
- เอื้ออารีมีน้ำใจ
- ให้คำปรึกษาได้
- ใส่ใจทุกข์สุข
- ปลุกขวัญ
- มุ่งมั่นสิ่งดีงาม
การใช้มาตราการทางวินัย
ปรัชญาของการดำเนินการทางวินัย
- ต้องคำนึงถึงความชอบธรรม
- ต้องคำนึงถึงความ่ชอบธรรม
- ต้องมุ่งให้เกิดการยอมรับโดยทั่วไป
- ต้องมีความสม่ำเสมอ
- ต้องไม่มีการเลือกปฏิบัติ
หลักการของการดำเนินการทางวินัย
- ความยุติธรรม
- ความเท่าเทียม
- ความถ้วนทั่ว
- ความทันการณ์
- ความมีประสิทธิผล
องค์ประกอบของการเสริมสร้างและรักษาวินัย
- มาตรฐานของความประพฤติ และการปฏิบัติ
- มาตราฐานของความประพฤติและการปฏิบัติงาน
- ความเข้าใจและยอมมาตรฐานและมาตรการ
- บรรยากาศที่เอื้ออำนวยให้เกิดวินัย
- การใช้มาตรการวินัยอย่างสร้างสรรค์
การใช้มาตรการทางวินัยอย่างสร้างสรรค์
ในการใช้มาตรการวินัย จะต้องมีวัตถุประสงค์ ดังนี้
- เพื่อสร้างเสริมและรักษาวินัย
- เพื่อสร้างทีมงานที่ดี
- เพื่อเพิ่มผลผลิต
- เพื่อการฝึกอบรม
- เพื่อเปลี่ยนแปลงทัศนคติและลักษณะนิสัย
- เพื่อให้ผู้กระทำผิดกลับตนเป็นสมาชิกที่ดี
การใช้อำนาจทางการบริหาร
ผู้บังคับบัญชาได้รับมอบอำนาจจากฝ่ายจัดการให้มีอำนาจหน้าที่ในการปกครองบังคับบัญชา ผู้ได้บังคับบัญชา หรือกล่าวให้เข้าใจง่ายๆ ว่าให้อำนาจในการให้คุณให้โทษต่อผู้ใต้บังคับบัญชาได้มากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับระดับความรับผิดชอบ หรือระดับชั้นของการบังคับบัญชาซึ่งมีอำนาจในการบริหารไม่เท่ากัน ผู้บังคับบัญชาทุกคนทุกระดับมีอำนาจตักเตือนด้วยวาจาต่อพนักงานผู้กระทำผิดวินัยได้ แต่การลงโทษในระดับที่รุนแรงจะต้องมีระดับการบังคับบัญชาสูงตามที่จะกำหนดไว้
การใช้อำนาจทางการบริหารมิใช่ว่าจะใช้ได้ตามอำเภอใจ มีฉะนั้น จะเป็นการทำลายขวัญและกำลังใจของพนักงาน และก่อความวุ่นวายระส่ำระสาย จึงต้องกลั่นกรองการใช้อำนาจทางการบริหารให้มีเหตุผล มิฉะนั้นจะมีปัญหาตามมาอีกมาก
การใช้อำนาจทางการบริหารแบบไม่มีเหตุผล แต่ใช้อารมณ์ความรู้สึกได้ก่อปัญหาในองค์การต่างๆ มากมายแก้ไขไม่รู้จบ ในทางกลับกัน การไม่ใช้อำนาจทางการบริหารตามที่ควรก็มีผลเสียร้ายแรงอย่างไม่รู้ตัวและกลายเป็นปัญหาเรื้อรัง เมื่อจะใช้อำนาจทางการบริหารอาจไม่เป็นผล เพราะได้ปล่อยให้เกิดความเคยชินในทางที่ผิดแล้ว
การรู้จักใช้อำนาจทางการบริเหารที่เหมาะสมจะแสดงถึงวุฒิภาวะทางอารมณ์ หรือ คุณภาพทางอารมณ์ (Emotional Quotient) ของผู้บังคับบัญชา เพราะเป็นตัวชี้วัดที่สำคัญ (Key indicator) ของการปฏิบัติ
โดย...สมิต สัชณุกร
วารสารเทคโนโลยี ปีที่ 30 ฉบับที่ 172
